Nếp non Tú Lệ tiếng Thái gọi là “Khảu hang” thực sự là món ngon đặc biệt. Xôi nếp non Tú Lệ được gọi là món xôi tiến vua của người Thái Tây Bắc. Cho đến giờ nếp non Tú Lệ và món xôi nếp non này vẫn là một món ít người biết. Món xôi nếp non chỉ được bà con chế biến dùng trong gia đình, các hàng, quán không bán xôi này.
Sự đặc biệt ở món xôi nếp non là có hương thơm gần như cốm, có độ dẻo và vị ngọt của nếp, cái ngon chỉ thực sự cảm nhận được khi đã nuốt xong miếng xôi, hương hoa lúa như còn phảng phất và ăn xôi nếp non không bị ngán như ăn xôi nếp già. Cách chế biến xôi nếp non cũng không giống với xôi nếp già, chỉ cần ngâm 10 phút sau đó đồ 15 phút và với loại nếp này thì phương pháp chế biến chỉ có đồ, tức là hấp. Khách quý đến nhà bà con người Thái vào dịp tháng 9, 10 âm lịch nhất định sẽ được đãi món xôi nếp non với nhộng ong rừng rang. Hoặc xôi nếp non đồ cùng thịt gà ta thì nhất quả đất.
Nếp Tú Lệ, nếp được thu hoạch làm 3 đợt:
Truyền thuyết kể rằng xa xưa tổ tiên người Thái được các vị tiên giáng trần ban cho một loại thóc giống với lời dặn phải tìm nơi khí hậu, đất đai phù hợp gieo trồng để có loại lúa nếp thơm ngon đặc biệt. Vâng lời, người Thái đã du cư khắp các vùng Tây Bắc tìm đất gieo hạt mà không nơi nào như ý.
Chỉ đến khi gặp thung lũng phì nhiêu dưới chân đèo Khau Phạ, nhờ dòng nước mát trong từ con suối Mường Lống nuôi dưỡng, giống lúa nếp “trời ban” ấy mới khoe hết những phẩm chất của mình. Người ta còn kháo nhau gạo nếp Tú Lệ phải ngâm và đồ bằng nước suối trong vắt chảy ra từ những con suối đầu nguồn trên đỉnh Khau Phạ mới là thứ xôi nếp ngon nhất...
Làm nên “danh tiếng” của xôi Tú Lệ còn phải kể đến các hương thơm của nó. Cái hương thơm cứ ngạt ngào như thể hương hoa ban, hoa trẩu, hoa sở... của núi rừng Tây Bắc đọng lại mà thành; dạt dào, khoáng đạt như thể hương của đồng nội, của núi rừng Tây Bắc kết tinh lại mà ra. Hương thơm ấy cứ nhẹ nhàng lan tỏa khắp không gian... ít loại xôi nếp nào có thể sánh kịp.
Nhấn nhá trong miệng một miếng xôi nếp non Tú Lệ, rồi lại đổi vị bằng miếng thịt lợn nướng thơm phức thì cứ gọi là, thấy cuộc đời mình thật quá đỗi sung sướng.
Sự đặc biệt ở món xôi nếp non là có hương thơm gần như cốm, có độ dẻo và vị ngọt của nếp, cái ngon chỉ thực sự cảm nhận được khi đã nuốt xong miếng xôi, hương hoa lúa như còn phảng phất và ăn xôi nếp non không bị ngán như ăn xôi nếp già. Cách chế biến xôi nếp non cũng không giống với xôi nếp già, chỉ cần ngâm 10 phút sau đó đồ 15 phút và với loại nếp này thì phương pháp chế biến chỉ có đồ, tức là hấp. Khách quý đến nhà bà con người Thái vào dịp tháng 9, 10 âm lịch nhất định sẽ được đãi món xôi nếp non với nhộng ong rừng rang. Hoặc xôi nếp non đồ cùng thịt gà ta thì nhất quả đất.
Nếp Tú Lệ, nếp được thu hoạch làm 3 đợt:
- Đợt đầu là loại non nhất để làm cốm, tiếng Thái gọi là “Khảu mau” (cốm nếp Tú Lệ) bắt đầu từ cuối tháng 8 âm lịch.
- Đợt thu hoạch thứ 2 là loại nếp non nhưng đã xay được, bắt đầu từ đầu tháng 9 âm lịch, đợt này sẽ cho ra sản phẩm nếp đặc biệt: nếp non mà tiếng Thái gọi là “Khảu hang” (nếp non Tú Lệ).
- Đợt cuối cùng là đợt nếp già nhất gọi là “Khảu nua" (nếp Tú Lệ), đây là loại nếp bán phổ biến phải ngâm nhiều tiếng trước khi đồ xôi.
Truyền thuyết kể rằng xa xưa tổ tiên người Thái được các vị tiên giáng trần ban cho một loại thóc giống với lời dặn phải tìm nơi khí hậu, đất đai phù hợp gieo trồng để có loại lúa nếp thơm ngon đặc biệt. Vâng lời, người Thái đã du cư khắp các vùng Tây Bắc tìm đất gieo hạt mà không nơi nào như ý.
Chỉ đến khi gặp thung lũng phì nhiêu dưới chân đèo Khau Phạ, nhờ dòng nước mát trong từ con suối Mường Lống nuôi dưỡng, giống lúa nếp “trời ban” ấy mới khoe hết những phẩm chất của mình. Người ta còn kháo nhau gạo nếp Tú Lệ phải ngâm và đồ bằng nước suối trong vắt chảy ra từ những con suối đầu nguồn trên đỉnh Khau Phạ mới là thứ xôi nếp ngon nhất...
Làm nên “danh tiếng” của xôi Tú Lệ còn phải kể đến các hương thơm của nó. Cái hương thơm cứ ngạt ngào như thể hương hoa ban, hoa trẩu, hoa sở... của núi rừng Tây Bắc đọng lại mà thành; dạt dào, khoáng đạt như thể hương của đồng nội, của núi rừng Tây Bắc kết tinh lại mà ra. Hương thơm ấy cứ nhẹ nhàng lan tỏa khắp không gian... ít loại xôi nếp nào có thể sánh kịp.
Nhấn nhá trong miệng một miếng xôi nếp non Tú Lệ, rồi lại đổi vị bằng miếng thịt lợn nướng thơm phức thì cứ gọi là, thấy cuộc đời mình thật quá đỗi sung sướng.
Comments
Post a Comment