Bún Song Thằn là đặc sản bún khô làm hoàn toàn từ đậu xanh nguyên chất tại làng nghề An Thái, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định.
Người thợ làng An Thái không dùng toàn bộ hạt đậu, mà trải qua vô số công đoạn ngâm, đãi, xay, gạn lọc khắt khe chỉ để lấy phần tinh bột lắng xuống dưới cùng. Chính độ hao hụt này tạo nên những sợi bún trắng trong, dai ngon tự nhiên và giá thành hoàn toàn xứng đáng.
Hơn 100 năm trước, người thợ An Thái đã làm một việc vô cùng tư duy là chế biến sâu nông sản. Thay vì bán hạt đậu xanh thô, họ biến nó thành một mặt hàng cao cấp có giá trị cao, bảo quản được lâu và mang đi khắp nơi.
Hơn một thế kỷ sau, khi chúng ta có bao bì đẹp hơn, có OCOP, có sàn TMĐT... thì số hộ thực sự giữ được nghề làm bún Song Thằn truyền thống tại An Thái lại chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.
Làm sao để giữ trọn giá trị "5kg đậu ăn 1kg bún", đưa một thương hiệu di sản từ thế kỷ trước tiếp tục đi xa trong thời đại mới?
 |
| Bún song thằn khô sợi nhỏ, màu trắng đục được làm hoàn toàn từ đậu xanh. |
Mọi người thường biết bún Song Thằn (An Thái, Bình Định cũ) nổi tiếng vì ngon và đắt. Nhưng ít ai biết rằng đằng sau 1kg bún khô là cả một quá trình chắt lọc khủng khiếp: Cần tới 5kg đậu xanh hạt mới làm ra đúng 1kg bún thành phẩm.
Người thợ làng An Thái không dùng toàn bộ hạt đậu, mà trải qua vô số công đoạn ngâm, đãi, xay, gạn lọc khắt khe chỉ để lấy phần tinh bột lắng xuống dưới cùng. Chính độ hao hụt này tạo nên những sợi bún trắng trong, dai ngon tự nhiên và giá thành hoàn toàn xứng đáng.
 |
| Bún song thằn khi nấu lên có độ trong, dai sựt sựt |
Nhưng điều đắt giá nhất của bún Song Thằn không chỉ nằm ở nguyên liệu. Đây là những sự thật lịch sử vô cùng thú vị về loại đặc sản này:
- Có mặt tại Pháp từ năm 1906: Hơn một thế kỷ trước, khi chưa hề có khái niệm OCOP hay xây dựng thương hiệu, bún Song Thằn đã được mang sang Triển lãm Thuộc địa Marseille (Pháp). Sản phẩm gây chú ý đến mức Công sứ Pháp tại Quy Nhơn phải làm riêng một báo cáo ghi chép về món bún Song-thần này..
- Mạng lưới xuất khẩu xuyên biên giới: Các tài liệu tiếng Pháp thập niên 1930 ghi nhận làng An Thái từng đạt sản lượng khoảng 100 tấn bún/năm. Không cần chờ 'thương mại điện tử', các thương nhân thời đó đã thu mua và đưa món bún này sang tận Trung Quốc, Xiêm (Thái Lan) và Singapore.
- Tên gọi thực sự là gì? Thư tịch triều Nguyễn gọi đây là đậu tuyến (sợi làm từ đậu), dân gian gọi là song thằng ("thằng" nghĩa là dây/sợi, chỉ thói quen bắt bún thành từng đôi của người thợ). Về sau mới đọc trại thành Song Thần hay Song Thằn.
- Chuyện bún tiến vua: Lâu nay dân gian vẫn truyền tai nhau đây là món bún tiến vua. Tuy nhiên, dưới góc nhìn lịch sử, chưa có tư liệu ghi chép chính xác triều vua nào hay năm nào. Gọi đúng nhất phải là đặc sản tương truyền từng tiến vua.
Lời giải nào cho một di sản?
Hơn 100 năm trước, người thợ An Thái đã làm một việc vô cùng tư duy là chế biến sâu nông sản. Thay vì bán hạt đậu xanh thô, họ biến nó thành một mặt hàng cao cấp có giá trị cao, bảo quản được lâu và mang đi khắp nơi.
Hơn một thế kỷ sau, khi chúng ta có bao bì đẹp hơn, có OCOP, có sàn TMĐT... thì số hộ thực sự giữ được nghề làm bún Song Thằn truyền thống tại An Thái lại chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.
Làm sao để giữ trọn giá trị "5kg đậu ăn 1kg bún", đưa một thương hiệu di sản từ thế kỷ trước tiếp tục đi xa trong thời đại mới?
Comments
Post a Comment